Cả một trời thương nhớ – những ngày hè năm 2008

Có nhiều người hỏi tôi “ lại định học nữa à” “ học gì mà học lắm thế” “ tuổi này sao còn học hay thế” “ học hoài không chán à”… Thật ra, tôi có một đam mê, đó là… HỌC.

Từ ngày tôi sinh ra… àh mà thôi, thật ra tôi cũng chả thể biết cái ngày đó ra sau. Nên hãy bắt đầu từ lúc mà tôi biết nhận thức thế giới này. Cuộc đời tôi là những tháng ngày sống trong giọt nước mắt của mẹ, giọt mồ hôi của cha và lời mỉa mai, khinh miệt của những người xung quanh, vì nghèo… Ngày đó nhà tôi nghèo, nghèo hơn cái nghèo của xã hội. Sống trong bần cùng nợ nần. Cha tôi không rượu chè, không hút chít, không bài bạc cũng chẳng gái gú. Ngược lại ông là người cha mẫu mực, cần kiệm, lam lũ sớm hôm bán lưng cho trời bán mặt cho đất. Còn mẹ, trong ký ức của tôi là hình ảnh mẹ gầy gò, xanh sao. Mỗi ngày mẹ dậy sớm, đi buôn bán đến chiều tối mới về. Tôi vẫn còn nhớ những ngày đó, những buổi sáng mùa hè thức dậy, chả phải đi học, thằng trẻ con không biết làm gì lại đâm ra nhớ mẹ. Tự hỏi sao mẹ cứ đi từ lúc mình chưa dậy, rồi khi mình ngủ rồi thì mẹ mới về… Thế đấy, nhà tôi cũng như bao nhà khác ở nông thôn, có mảnh đất miếng vườn, chăm chỉ làm ăn nhưng số trời không cãi được… cứ nghèo. Và từ lúc đó, cuộc đời tôi gắn với từ ” nghèo”. Đi học, chẳng bao giờ có được cái áo trắng mới, không mặc áo cũ của cha thì cũng là áo của chú này cậu nọ cho. Một cái áo mặc 3 -4 năm vẫn còn mặc được. Không phải vì nó tốt mà vì phải mặc kỹ, để có cái mà mặc. Với lại, khi người ta cho thì rộng thùng thình. Con nít lớn nhanh như thổi ấy thế mà 3-4 năm sau mặc vẫn còn vừa. Thế mà tôi học rất giỏi, chắc là vì mẹ tôi khéo dạy. Mẹ bảo thường hay bảo ” đời cha với mẹ chỉ dư mỗi mình con…” bởi vậy tôi phải sống sao cho ra người. Mẹ chả bao giờ ép buộc tôi phải học được bao nhiêu điểm, xếp loại gì. Mỗi lần kiểm tra về điểm thấp mẹ chỉ nói có một câu thôi. ” Nhà mình không có của, cha mẹ không để gì lại cho mày, chỉ rán cho mày ăn học, không học đàng hoàng thì sau này lại khổ như cha mẹ bây giờ…” Tôi hiểu tất cả những gì mẹ nói. Không hiểu sao từ khi còn là một thằng nhóc nhưng tôi rất ý thức được hoàn cảnh của gia đình. Mẹ chẳng phải nói vậy để động viên tôi ăn học, mà là khổ thật. Khổ đến mực mà nuôi được con vịt, thịt ăn mà chủ nợ đến cũng phải mang đi giấu vì sợ người ta nói thiếu nợ người ta không trả mà lại ăn sang…

Rồi thấm thoát tôi cũng học xong 12 năm phổ thông. Năm cuối cùng cũng là năm cùng cực nhất trong cuộc đời. Ngày đó, khi nghe tôi chuẩn bị thi vào đại học, bà con dòng họ có người cười nhếch mép, có người nói thẳng vào mặt cha mẹ tôi ” nghèo mà bày đặt cho con ăn học”. Tôi hỏi mẹ: ” mẹ cho con học đại học nha”, mẹ hỏi lại “mày học nổi không ?” tôi trả lời mẹ ” cha mẹ lo cho con mới cực, chứ con chỉ có ăn học, có gì nặng nhọc mà không nổi”. Nói thì nói vậy chứ tôi cũng lo lắm, học là một chuyện mà thi là chuyện khác, lỡ không được người ta lại cười cho, cười tôi thì nhầm nhò gì, sợ ngta cười cha với mẹ. Nói đến đấy thì mẹ im lặng, nhưng tôi biết, mẹ với cha có thể nhịn ăn nhịn uống chứ không bao giờ kêu tôi bỏ học. Cha với mẹ có một hi vọng là tôi, dòng họ hai bên gia đình tôi giàu có, nhưng chẳng ai ăn học đến nơi đến chốn. Cả bên nội lẫn bên ngoại chẳng có được một cử nhân. Nên cha với mẹ, dù nghèo vẫn muốn tôi là đứa đầu tiên làm được việc đó. Cha mẹ càng hi vọng bao nhiêu, càng đặt niềm tin bao nhiêu thì tôi càng áp lực bấy nhiêu…

Những ngày cuối cấp đang cận kề, bạn bè ai cũng nô nức mong ngóng ngày ra trường còn tôi thì mỗi ngày trôi qua cứ nặng nề như sắp ra trận. Ngày tổng kết năm 12, vào trường đâu đâu cũng nghe những lời bàn tán xôn xao của chúng bạn, đứa thì khoe sắp được lên ở với anh chị để luyện thi ở trung tâm này, đứa lên nhà chú bác gần trường đại học kia, có đứa ba mẹ thuê hẳn nhà 2 tháng ở Sài Gòn, mướn gia sư về luyện… Còn tôi, chả đi đâu cả, chả có kế hoạch gì. Nghĩ cũng tuổi thân, nhưng mà biết sao được. Mỗi người có hoàn cảnh khác nhau. Tôi chả trách gì cuộc đời này…

Thật ra tôi cũng có một sự chuẩn bị nho nhỏ. Ở miền Tây quê tôi có tục, đám ma thì phải có nhạc lễ. Đó cũng là một nghề kiếm ăn được ở quê. Mấy năm học phổ thông ngôi chùa gần nhà có dạy đánh trống thổi kèn đám ma. Tôi xin theo học, lâu lâu có đám ma người ta lại kêu, mỗi lần đi về lại bỏ được ống heo một ít, khi thì 10 ngàn, khi thì 20 chục. Tôi lại cũng xin tham gia hợp tác xã đan lát đồ thủ công ở quê, hàng ngày đi lãnh đồ về ngồi đan. Mỗi món nhỏ nhỏ cũng được vài ngàn đồng, to to thì được chục ngàn. Nuôi con heo bao năm giờ là lúc cần thịt, được hơn ba trăm nghìn. Tôi còn nhớ như in con số đó. Đó là số tiền lớn nhất mà tôi tự tay làm ra được tính đến thời điểm đó. Nhà tôi ở gần cầu Mỹ Thuận, từ nhà lên Tp. Cao Lãnh tỉnh Đồng Tháp độ chừng hơn 40km. Năm đó, tôi nghe người ta kháo nhau là trên đấy mới mở nhà sách Nguyễn Văn Cừ. Thiệt ra tôi cũng chả biết Nguyễn Văn Cừ là ông nội nào mà mở cái nhà sách to cỡ nào đến nổi người ta đồn dữ vậy. Nhưng nghe nói ở đấy bán nhiều sách lắm. Sách gì cũng có. Nhưng mà đi đến đó làm sao? Thằng nhóc 18 năm chưa tự đi đâu khỏi xã như tôi làm sao đi được đến đó, nghe 2 chữ thành phố là thấy sợ rồi. Năn nỉ mãi cuối cùng mẹ mới chịu dẫn đi, kèm theo là thằng em lúc đó mới 4 tuổi…

Với 300k làm vốn, tôi tính mỗi môn toán lý hóa mua một cuốn sách. Mỗi cuốn 100k là vừa đủ. Thật ra tôi có đi mua sách bao giờ, cứ lo sách ở thành phố bán chắc đắt lắm, lại là sách nâng cao, ôn thi đại học nữa cơ mà. Mà thôi, lỡ mắc quá thì mua một cuốn toán cũng được. Đến nơi, cảm giác đầu tiên là choáng, lần đầu thấy quá trời sách như vậy. Tôi tẩn mẩn lựa từng cuốn sách, đọc kỹ nội dung xem có phù hợp với mình không, cân nhắc mức giá. Còn mẹ thì lo chăn thằng em, lúc đó mới tí tuổi được dịp thấy nhiều đồ chơi chạy tung ta tung tăng ngắm nghía. Ngắm thôi chứ nó cũng chẳng dám đòi mua. Sau nửa ngày lựa lọc mệt mỏi tôi ôm ra một chồng sách. Mẹ tôi hết hồn, bảo có tiền đâu mà mua nhiều thế, nhưng tính tiền cũng chỉ hơn 200k. Tôi chỉ lựa sách cũ, sách giảm giá, sách không quá mắc thôi. Thế là vẫn còn dư ít tiền tôi mua cho thằng em bộ lego và mua cho ba mẹ con 2 ly nước mía. Cảm thấy trong lòng vui vui, vừa mua được sách, vừa mua được đồ chơi cho em lại mua nước cho mẹ…

Hè năm ấy, một mùa hè thật đáng nhớ đối với tôi. Tôi chả đi ôn thi ở đâu cả, với số sách có được mỗi đêm tôi đều thức tự ôn bài đến 1h 2h sáng. Chả có ai để hỏi, cũng chả có internet như bây giờ. Thật sự đôi lúc cũng bị bí. Có những hôm trong giấc ngủ mà cứ chập chờn những câu hỏi, những bài toán. Đang ngủ lại bậc dậy ghi ghi chép chép. Một tháng trôi qua tôi ốm đi thấy rõ. Cha mẹ cũng lo lắng, sợ đổ bệnh thì khổ. Ở sát bên nhà tôi có ông bà Ba. Hai ông bà già lắm rồi. Người già thì khó ngủ mà lại dễ thức, cứ 2h sáng ông bà lại thức, nhìn qua nhà thấy tôi ngồi chong đèn học bài, sáng ra lại thấy tôi dậy đi ra vườn với cha, ông bà thương, có cái gì hay cho, động viên tôi rán học. Nhiều khi nghĩ lại, đôi khi những lời ủng hộ nhỏ xíu như vây, những cái trứng gà, quả cam mà có ý nghĩa ghê gớm lắm…

Sắp đến ngày đi thi, tôi sút mấy kg rồi, mẹ cha tôi cũng vậy. Tuy không nói ra nhưng tôi biết họ đang lo lắng. Đi lên SG ở ba ngày để thi đâu phải là chuyện dễ dàng. Bao nhiêu là chi phí. Chắc ông trời cũng thương, xui khiến có một người bà con kia, thấy tôi chăm học mà lại có chí nên thương. Sắp đến ngày thi, qua nhà cho tôi 300 ngàn để làm lộ phí. Còn hứa nếu tôi mà đậu đại học, sẽ thưởng cho một triệu đồng. Vì bà con dòng họ đó giờ không có ai học đến đại học. Thực sự tôi nhớ hoài người ơn này. 300 ngàn lúc đó có giá trị như 300 triệu bây giờ.

Ngày 03/07/2008. Hai cha con tôi với 300 ngàn khăn gói lên Sài Gòn đi thi…